لیتیوم

تاریخ انتشار:۱۳۹۹/۱۱/۲۱
آخرین آپدیت:۱۴۰۰/۶/۳
آزمایش لیتیوم برای اندازه‌گیری سطح لیتیوم در خون به منظور تعیین سطح درمانی در زمان شروع به مصرف داروی لیتیوم، انجام می‌شود.

اسامی مترادف

آزمایش لیتیوم خون

نام‌های رسمی

Lithium

چرا آزمایش انجام می شود؟

  • برای اندازه‌گیری سطح لیتیوم در خون به منظور تعیین سطح درمانی در زمان شروع به مصرف داروی لیتیوم.
  • برای حصول اطمینان از کنترل حفظ سطح لیتیوم در محدوده درمانی؛ و گاهی برای تعیین سمیت لیتیوم.

چه زمانی باید آزمایش انجام شود؟

  • هنگام شروع درمان با لیتیوم به منظور اینکه دوز دارو برای رسیدن به سطح درمانی در خون تنظیم شود.
  • در فواصل منظم و در صورت نیاز برای کنترل سطح لیتیوم که از سطح مناسب برای درمان پائین‌تر و یا بالاتر (سمی) نباشد.

نمونه مورد نیاز

نمونه خون سیاهرگی که از ورید بازوئی گرفته می‌شود.

آیا برای انجام این تست به آمادگی خاصی نیاز است؟

به هیچ گونه آمادگی برای آزمایش نیاز نیست. با این وجود، زمان بندی مربوط به جمع‌آوری نمونه ممکن است نتایج را تحت تأثیر قرار دهد. به طور کلی، سطح لیتیوم خون ۱۲ ساعت پس از آخرین دوز اندازه‌گیری می‌شود (یعنی زمانی که دارو- قبل از مصرف دوز بعدی- به کم‌ترین سطح خونی خود رسیده است). هنگام خونگیری، به فرد نمونه گیر زمان مصرف آخرین دوز را ذکر نمائید تا تفسیر نتایج آزمایش بدرستی انجام گیرد.

شرح آزمایش

لیتیوم دارویی است که توسط اداره غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به عنوان داروی ضد روان پریشی برای درمان اختلال دوقطبی (یا بیماری افسردگی شیدائی) تائید شده است. لیتیوم بعنوان تثبیت کننده‌ی حالت خلقی بکار می‌رود. گاهی اوقات در سایر اختلالات نیز همراه با یک داروی ضد افسردگی استفاده می‌شود. این آزمایش میزان لیتیوم در خون را اندازه‌گیری می‌کند.

اختلال دو قطبی می‌تواند بزرگسالان و کودکان را تحت تأثیر قرار دهد. این یک وضعیت روانی است که با دوره‌های متناوب افسردگی و شیدایی مشخص می‌شود. این دوره‌ها ممکن است به کوتاهی چند روز یا هفته یا به دارازای چندین ماه یا سال باشد.

در طی یک دوره افسردگی، ممکن است احساس غم و اندوه، ناامیدی، بی‌ارزشی کرده و علاقه خود را به فعالیت‌های روزمره از دست بدهید. ممکن است خسته باشید و با این وجود در خوابیدن مشکل داشته باشید، کاهش وزن یا افزایش وزن داشته باشید، در تمرکز مشکل داشته باشید و حتی به خودکشی فکر کنید.

در طول یک دوره شیدایی، ممکن است سرخوش باشید، تحریک پذیر باشید، دارای انرژی زیاد و ایده‌های باشکوه باشید، قضاوت شما تحت تاثیر قرار می‌گیرد و ممکن است در رفتارهای پرخطر شرکت کنید. گاهی اوقات شما رخدادهای مختلفی با جنبه‌های شیدایی و افسردگی خواهید داشت.

لیتیوم برای تثبیت نوسانات خلقی اختلال دو قطبی تجویز می‌شود. این ماده غالباً "تثبیت کننده خلق و خو" نامیده می‌شود و گاهی برای افرادی که افسردگی دارند و به سایر داروها پاسخ خوبی ندارند، تجویز می‌شود. کمتر معمول است که لیتیوم برای جلوگیری از اختلالات همراه با علائم اسکیزوفرنی (به عنوان مثال، توهم و هذیان) و سردردهای خوشه‌ای تجویز شود.

از آنجا که لیتیوم نسبتاً کند عمل می‌کند، ممکن است تأثیر آن بر روحیه چند هفته طول بکشد. دوزهای دارو در مقادیر بالا یا پایین تنظیم می‌شوند تا زمانی که سطح خونی در یک محدوده درمانی قرار گیرد – دامنه‌ی سطح خونی که اثر مطلوب داشته و اختلال دو قطبی شما را درمان کند. مقدار واقعی دارویی که برای رسیدن به این حالتِ ثابت لازم است، از فردی به فرد دیگر متفاوت است و ممکن است تحت تأثیر سن، وضعیت عمومی سلامت و سایر داروهایی که مصرف می‌کنید، باشد.

سطح لیتیوم به طور منظم کنترل می‌شود زیرا لیتیوم دارای یک شاخص (اندکس) درمانی باریک است. به این معنی که فضای نسبتاً کمی بین سطح درمانی و سمیتِ دارو وجود دارد. مقدار بسیار کم دارو موثر نخواهد بود و مقدار بسیار زیاد دارو علائم مسمومیت با لیتیوم را ممکن است ایجاد کند.

سوالات متداول