پنل ریسک سنگ کلیه

تاریخ انتشار:۱۳۹۹/۱۱/۲۱
آخرین آپدیت:۱۴۰۰/۶/۳
آزمایش پنل ریسک سنگ کلیه برای کمک به پیدا کردن دلیل اصلی ایجاد سنگ کلیه و تعیین اینکه آیا سابقه بیماری سنگ کلیه در خانواده وجود دارد یا خیر استفاده می‌شود.

اسامی مترادف

کلسیم ادرار اگزالات ادرار اسید اوریک ادرار اسید سیتریک ادرار (سیترات) کراتینین ادرار

نام‌های رسمی

Kidney Stone Risk Panel

چرا آزمایش انجام می شود؟

  • برای کمک به پیگیری خطر تشکیل مجدد سنگ کلیه در فرد
  • برای کمک به پیدا کردن دلیل اصلی ایجاد سنگ کلیه
  • برای تعیین اینکه آیا سابقه بیماری سنگ کلیه در خانواده وجود دارد
  • برای کمک به راهنمایی و پایش بر درمان

چه زمانی باید آزمایش انجام شود؟

هنگامی که سابقه‌ی دفع سنگ کلیه وجود داشته و پزشک می‌خواهد خطر ابتلا مجدد به سنگ کلیه را بررسی و ارزیابی کند.

هنگامی که فاکتورهای خطر مانند سابقه خانوادگی سنگ کلیه، وجود فقط یک کلیه و یا کلیه پیوندی مطرح باشد.

نمونه مورد نیاز

جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته برای این آزمایش لازم است. به‌طور معمول دو نمونه مختلف ادرار ۲۴ ساعته جمع‌آوری شده و آزمایش می‌شود تا مشخص گردد که افزایش یا کاهش سطح ماده دفع شده در ادرار موقتی است یا ماندگار. 

ظروف جمع‌آوری با مواد نگهدارنده توسط آزمایشگاه ارائه می‌شود. 

آیا برای انجام این تست به آمادگی خاصی نیاز است؟

خیر.

شرح آزمایش

پنل خطر سنگ کلیه، گروهی از آزمایشات است که مقادیر زیاد یا کاهش یافته مواد موجود در ادرار را که معمولاً با تشکیل سنگ کلیه (نفرولیتیازیس) مرتبط هستند اندازه‌گیری می‌کند. 

در فردی که قبلاً سنگ کلیه داشته است، افزایش سطح یکی از این مواد، به ویژه کلسیم، می‌تواند هم خطر بالایی برای ایجاد سنگ‌های اضافی و هم نوع احتمالی سنگ‌هایی که تشکیل می‌شوند را نشان دهد.

سنگ کلیه اصطلاحی برای تجمعات مواد جامد معدنی و نمکی است که در کلیه‌ها تشکیل می‌شود. سنگ‌های کلیوی معمولا تشکیل شده از اگزالات کلسیم (~ ۷۵٪ موارد)، کلسیم فسفات (۱۵٪)، اسید اوریک (۸٪)، استروویت (تقریبا ۱٪) یا سیستین (کمتر از ۱٪) می‌باشند. مخلوطی از چندین نوع (اگزالات کلسیم و فسفات کلسیم) نیز ممکن است ایجاد شود.

تقریباً ۱۲ تا ۱۹ درصد از مردان و ۶ تا ۹ درصد از زنان در طول زندگی خود دچار سنگ کلیه می‌شوند. 

آمریکایی‌های آفریقایی تبار (تقریبا ۵۰٪) به نسبت کمتری از سفیدپوستان تحت تاثیر قرار می‌گیرند. اوج سنی در مردان حدود ۴۰ سال و در زنان، ۳۰ سال است. تخمین زده می‌شود که در حدود ۵۰٪ از افرادی که سنگ کلیه دارند، طی ده سال تشکیل سنگ در آن‌ها تکرار می‌شود.

پنل‌های خطر سنگ کلیه برای بررسی خطر تشکیل سنگ با آزمایش غلظت زیاد مواد شایع سنگ‌ساز یا غلظت کم مواد مهار کننده‌ی تشکیل سنگ در نظر گرفته شده است.

 آزمایشات خاص موجود در یک پنل ممکن است از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر متفاوت باشد اما به‌طور معمول شامل موارد زیر است: 

  •  pH ادرار
  •  کلسیم ادرار 
  • اگزالات ادرار (اسید اگزالیک) 
  • اسید اوریک ادرار
  •  کراتینین ادرار (سنگ ایجاد نمی‌کند اما برای تشخیص اینکه آیا تمام حجم ادرار به‌طور صحیح جمع شده است یا خیر استفاده می‌شود و به شما کمک می‌کند تا میزان غلظت ادرار را تشخیص دهید) 
  • سیترات ادرار (اسید سیتریک؛ این ماده از تشکیل سنگ ممانعت می‌کند.)
  • سیستین ادرار 
  • فسفر ادرار
  • منیزیم ادرار (از تشکیل سنگ ممانعت می‌کند) 
  • سدیم ادرار (مستقیماً باعث تشکیل سنگ نمی‌شود اما بر میزان کلسیم در ادرار و درنتیجه به توانایی آن در تشکیل سنگ کلیه اثر می گذارد.)

 غلظت زیاد یک یا چند مورد از این مواد گفته شده در ادرار می‌تواند هنگامی اتفاق بیفتد که فرد مقدار زیادی از این مواد را تولید و دفع کند. 

نوشیدن مقادیر ناکافی مایعات به‌صورت مزمن، دهیدره شدن (کمبود آب) و داشتن ادرار غلیظ غیرمعمول با بوی شدید از دیگر عوامل موثر در تشکیل سنگ است. برای جزئیات بیشتر، به تست تجزیه سنگ کلیه مراجعه کنید.

سوالات متداول